طرح جامع اخلاق و معنویت

بسم الله الرحمن الرحیم

طرح جامع اعتلا و نهادینه سازی معنویت و اخلاق در استان قم

رهبر فرزانه انقلاب: «معنویّت و اخلاق، جهت دهنده­ی همه­ی حرکت­ها و فعّالیّت­های فردی و اجتماعی و نیاز اصلی جامعه است؛ بودن آنها، محیط زندگی را حتّی با کمبودهای مادّی، بهشت می­سازد و نبودن آن حتّی با برخورداری مادّی، جهنّم می آفریند.»

مقدمه

بیانیه­ی گام دوم از سوی رهبر حکیم انقلاب اسلامی، راهبردی در راستای خودسازی، جامعه­پردازی، تمدن سازی است. ایشان در بخشی از این بیانیه گران سنگ، انقلاب اسلامی را «منشأ برکات بزرگ» می­شمارند که یکی از این برکات، «افزایش چشمگیر عیار معنویت و اخلاق در فضای عمومی جامعه» است. رهبری معظم این محصول پرارزش را حاصل «رفتار و منش حضرت امام خمینی (ره) در طول دوران مبارزه و پس از پیروزی انقلاب» می­دانند.

در این نوشتار سعی شده است در راستای اعتلا و نهادینه سازی معنویت و اخلاق در استان قم با تأکید بر نظرات رهبر معظم انقلاب مد ظله­العالی در چهار زمینه­ی ذیل مطالبی ارائه شود:

1- شاخص­های اخلاق فردی، خانوادگی، اجتماعی و اداری 2- عوامل و موانع 3-  راهبردها و راهکارها 4- تقسیم کار بین دستگاه­های استان قم

  1. شاخص­های اخلاق فردی، خانوادگی، اجتماعی و اداری

نظام مسائل اخلاق و معنویت با توجه به کلام مقام معظم رهبری شامل بایسته­های اخلاق فردی، خانوادگی، صنفی و اداری و اجتماعی می­باشد که به شرح زیر می­باشد:[1]

الف: بایسته­های اخلاق فردی

  1. التزام به عبادت و نماز اول وقت و جماعت و جمعه، تهجد و نوافل، ذکر دائم و تلاوت قرآن و حضور در مراسم دینی
  2. اخلاص در عبادات به­ویژه شعائر دینی مانند برگزاری مراسم عزاداری و جشن و پذیرایی­ها و مداحی
  3. عبادت شمردن خدمت به خلق
  4. شروع و التزام به تهجد و ادای نوافل و قرائت ادعیه و ذکر دائم
  5. ساده زیستی و زهد و بی رغبتی به ظواهر دنیوی و پرهیز از حرص و تکاثر ثروت
  6. توجه ویژه به فرصت جوانی برای خودسازی و اخلاق و معنویت تقوی
  7. سلامت جسمی و ورزش و پرهیز از دخانیات و اعتیاد
  8. التزام به اصالت­های دینی و رهنمودهای رهبری و مراجع و پرهیز از خرافات در مراسم دینی یا رسوم اجتماعی

ب: اخلاق خانوادگی

  1. نسبت به فرزندان
    • توجه به عواطف و شخصیت فرزندان
    • اظهار محبت و ملایمت
    • مدارا و عفو و گذشت نسبت به رفتارهای نامطلوب
    • سوق دادن آن­ها به­ سوی محیط­ها و دوستان خوب و نجات از دوستان و محیط­های بد
    • عادت دادن آن­ها به عبادت از کودکی و شرکت در مجالس دینی
    • تشویق در برابر تلاش و موفقیت­های عبادی و اخلاقی
    • محدودسازی طبیعی در بهره­وری از فضای مجازی
  2. نسبت به همسر

2.1 تکریم و احترام

2.2 تأمین نیازها

2.3 تفاهم و توافق در اختلاف­نظرها[2]

2.4 عفو و گذشت از تندی­ها

2.5 مشارکت دادن در عبادات

2.6 مراقبت و صیانت سلامت از آسیب­های اجتماعی

 

ج: بایسته­های اخلاق صنفی و اداری

  1. تعهد در حسن انجام کار برای خدا
  2. پرهیز از هدر رفتن وقت در ساعات کار
  3. پرکاری و شتاب
  4. ابداع و ابتکار و خلاقیت و تولید نوآوری در کارها
  5. همکاری و محبت و تواضع با همکاران
  6. تکریم مراجعه­کنندگان و مشتریان
  7. صداقت و پرهیز از پنهان­کاری
  8. قناعت و پرهیز از اسراف و تشریفات و هزینه­های غیر لازم
  9. پرهیز از استفاده شخصی از بیت­المال
  10. نهادینه­سازی عبادات در مراکز شغلی

 

د: بایسته­های اخلاق اجتماعی

  1. اظهار محبت به همگان در جامعه
  2. همکاری با بستگان و همکاران و همسایگان
  3. صله رحم
  4. رسیدگی به مستضعفان و…
  5. حمایت از مظلومان و شجاعت در برابر ستمگران و مفسدان
  6. عفو و گذشت از خطاها
  7. وحدت ملی و اسلامی و پرهیز از جناح­بندی­های سیاسی
  8. توجه و ارتباط سازنده با نسل جوان و نوجوان
  9. امربه معروف و نهی از منکر
  10. پاکیزگی شخصی و محیط کار و بازار و جامعه

 

  1. عوامل و موانع

الف- عوامل

اسلام

ایمان به عنوان عامل و پشتوانه اخلاق

قنوت

صدق

صبر

خشوع

خضوع

تصدق

پاک دامنی

تقوا

احسان

اخلاص

توکل

اخبات

حلم

 

نکته: برخی از  راهکارهای حفظ و افزایش ایمان

  1. تلاوت و تدبر در قرآن کریم
  2. تدبر در روایات و ادعیه
  3. مطالعه کتب عرفانی و عقیدتی
  4. مناجات با خدا در خلوت
  5. شرکت در عبادات و نیایش­های جمعی
  6. حشر و نشر با اسوه­های ایمان

 

ب- موانع و آسیب­ها

  1. کانون­های ضد معنویت
  2. غفلت از معنویت
  3. گرایش به سوی مادی­گری و مادی پرستی
  4. تکبر و سرکشی ناشی از خود برتر بینی

3و4. راهبردها و راهکارها

با توجه به راهبردهای دست­یابی به معنویت و اخلاق  در جامعه از دیدگاه مقام معظم رهبری مد ظله­العالی راهبردها و راهکارهای اعتلا و نهادینه سازی اخلاق و معنویت در استان قم عبارتند از:

نکته: لازم است یادآوری شود این موارد و تمامی موارد دیگری که ممکن است بعدها به فکرها خطور کند، مانند چرخ دنده­های ساعت در کنار یکدیگر و بدون موازی کاری دائم با یکدیگر تعامل و ضرب آراء داشته باشند و در نهایت تحت امر رهبری واحد به نتیجه حاصله عمل نمایند.

 

 

 

 

ردیف راه­بردها راه­کارها
1 اصلاح و اعتلای منش و رفتار اخلاقی و معنوی خود حکومت­ها

(طبقه­ی مرجع)

1. به کار گیری افرادی صالح و کارآمد در رأس امور

2. بوجود آوردن ساز و کاری مناسب در گزینش افراد و ایجاد شورای صیانت جهت تشویق افراد متخلق و تذکر دادن و برخورد مناسب با خاطیان

3. به کار­گیری روحانیون وارسته در تمامی عرصه ها به ویژه در مساجد و نمازخانه­ها به عنوان امام و مربی، نه صرفاً پیش نماز و سخنران.

4. اجرای طرح اعتلای اخلاق در مراکز و نهادهای استان قم (پیوست)

 

2 فراهم کردن زمینه برای رواج آنها در جامعه 1. تصویر سازی از بزرگان اهل عمل مانند مستند سازی

2. ساخت فیلم با استفاده از بازیگران خوش نام و سالم

3. نوشتن کتاب­های سیره از زندگی آنان با قلم های روان و حجم کم

4. ایجاد یک گروه اندیشه­ورز با حضور یک مغز متفکر و کار آمد از تمامی ارگان­های استان

3. تأمین بودجه لازم از طریق دولت و نهادهای مردمی

4. برنامه­ریزی جامع جهت بکارگیری نیروهای فرهنگی و طلاب در فضای مجازی

5. فراهم نمودن زیرساخت­های مناسب مانند اینترنت ملی و مانند آن

6. ایجاد اندیشکده اخلاق و معنویت با قدرت تولید و تکثیر انواع محتواها برای تمامی رده های سنی

3 میدان دادن و کمک رسانی به نهادهای اجتماعی در این­باره؛ 1. شناسایی نهادهایی که توان و تخصص انجام این کار را دارند.

2. شبکه­سازی نهادهای اجتماعی

3. ساماندهی، پشتیبانی و تامین مالی

5. استفاده از تمامی ظرفیت استان

4 ستیز با کانون­های ضد معنویت و اخلاق – مانند رسانه­های آنان – به شیوه­ی معقول؛ 1. ایجاد مرکز مطالعات و بررسی زیر بناهای فکری تولیدات دشمن

2. استفاده از نیروهای فعال فرهنگی در فضای مجازی

3. استفاده از مستند سازان و فیلم سازان و فعالان جنگ نرم، که دارای روحیات انقلابی، فعال و خوش فکر هستند برای بررسی محتویات تولیدات دشمن

4. ایجاد شبکه­های قوی ملی در راستای ترویج محتویات صحیح اخلاق اصیل

 

  1. تقسیم کار بین دستگاه­های استان قم
ردیف نام دستگاه زیرمجموعه وظایف
1.      قوه قضائیه مراکز و سازمان‌های وابسته به آن  
2.     استانداری    
3.    فرمانداری    
4.    نیروی انتظامی    
5.     اداره‌کل ورزش و جوانان    
6.     اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی    
7.    اوقاف و امور خیریه    
8.    وزارت اطلاعات    
9.     آموزش و پرورش    
10.   بانک‌ها    
11.   سایر ادارات و سازمان‌های دولتی و نیمه دولتی ü     دادگستری

ü     عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح

ü     امور اقتصادی و دارایی

ü     جهاد کشاورزی

ü     صنعت، معدن و تجارت

ü     سازمان حفاظت محيط زيست

ü     ستاد حوادث غیر مترقبه استان

ü     راه و شهرسازی

ü     سازمان هواشناسي

ü     شرکت هواپیمایی کشوری

ü     شركت حمل و نقل پايانه ها

ü     سازمان راهداری وحمل ونقل جاده ای

ü     راه آهن جمهوري اسلامي ايران

ü     بنياد مسکن

ü     شرکت عمران و بهسازي

ü     وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

ü     شرکت مخابرات ایران

ü     پست بانک

ü     مرکز سنجش از راه دور

ü     شرکت ارتباطات سیار

ü     شرکت ارتباطات زیر ساخت

ü     توزيع نيروي برق

ü     شرکت مديريت منابع آب ایران

ü     شركت توانير

ü     شركت آبفا

ü     پخش فرآورده‌های نفتی

ü     شركت ملي گاز ايران

ü     شركت ملی پخش فرآورده هاي نفتي

ü     تعاون، کار و رفاه اجتماعی

ü     موسسه كار و تامين اجتماعي

ü     سازمان آموزش فني وحرفه ای

ü     سازمان بازنشتگي كشوري

ü     سازمان بیمه خدمات درمانی

ü     سازمان بهزیستی

ü     سازمان ثبت احوال

ü     سازمان ثبت اسناد و املاک

ü     سازمان ميراث فرهنگي

ü     انتشارات

ü     نشریات و مطبوعات

ü     سایت‌های خبری، علمی و فرهنگی

ü     حج و زیارت

ü     بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

ü     سازمان انتقال خون ايران

ü     سازمان نظام پزشکی

ü     هلال احمر

 
12.  سازمان تبلیغات اسلامی و مراکز وابسته  
13.                صدا و سیما  
14.                مرکز رسیدگی به امور مساجد  
15.                 نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه‌ها  
16.                 سازمان تبلیغات اسلامی و مراکز وابسته  
17.                        جهاد دانشگاهی  
18.                سایر سازمان‌ها و نهادها ü      ادارات سازمان تبلیغات

ü      دارالقرآن‌ها

ü      کانون‌های فرهنگی مساجد

ü      حوزه هنری

ü      پژوهشکده باقرالعلوم

ü      دارالقرآن الکریم

ü      مؤسسه سوره

ü      سازمان مدارس معارف اسلامی

ü      مؤسسه تبیان

ü      انتشارات

ü      نهضت سوادآموزی

ü      کمیته امداد امام خمینی

ü      بنیاد شهید و امور ایثارگران

ü      سازمان بسیج مستضعفین

ü      بنیاد ملی نخبگان

ü      سازمان حج و زیارت

ü      سازمان فرهنگ و ارتباطات

ü      سازمان میراث فرهنگی

ü      نهاد کتابخانه های عمومی

ü      پارک علم و فناوری

ü      انتقال خون

ü      گمرک

ü      استاندارد و تحقيقات صنعتي

 
19.   شورای اسلامی شهر و روستا ü      شهرداری‌ها و دهیاری‌ها و سازمان‌های وابسته  
20.  دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی استان

 

ü     دانشگاه قم

ü     دانشگاه مفید قم

ü     دانشگاه فرهنگیان

ü     دانشگاه آزاد اسلامی

ü     دانشگاه پیام نور

ü     دانشگاه تهران پردیس

ü     دانشکده صدا و سیما

ü     دانشگاه علوم پزشکی

ü     دانشگاه علمي كاربردي

ü     دانشکده اصول الدین قم

ü     موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی پویش

ü     موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی حکمت

ü     موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی معصومیه (علیهاالسلام)

ü     موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی شهاب دانش

 

 

 

 

[1] حوزه و روحانیت در نگاه مقام معظم رهبری ج2، ص 157 – 83 .

[2]. بررسی اصول اخلاق خانوادگی نزد پیامبر(ص)، فرزین سلیمی- منیژه پدیه- مهدیه خنجری، ویژه­نامه نقطه پرگار، زمستان 91، ص 21- 6.

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
نمایش همه دیدگاه ها